Ժամանակագրութիւն Մատթէոսի Ուռհայեցւոյ

Excerpts from the Chronicle of Matthew of Edessa

Main

About the Chronicle

About this edition

Text and translations

Source witnesses

L London, British Library OR 5260

This manuscript was copied in 1660 at Sanahin, by a bishop named Sargis. It belongs to the second group; the colophon at the end of the text is identical to that of manuscript H and to that of Matenadaran manuscript 3071, which was copied between 1651–60 and which served as variant Ա for the Vałaršapat edition, but which is not included here. It is very likely that L was copied from H, although further examination of Matenadaran 3071 is needed in order to establish the exact relationship between these three manuscripts.

214v–218r; 234r–235r

§ 77
214բ

Յա՛յսմ տօմարի՛ս և ի թվա՛կանութեանս հայո՝ց նձե
խաւարեցաւ արեգա՛կն, և ահաւոր սոսկալի տեսլեա՛մբ.
վասն զի զոր օրինակ եղեւ խաւարեալ ի խաչելութեանն քրիստոսի,
նոյն օրինակաւ ծածկեալ եղեւ լոյս իւր յայսմ ժամանակի՛
և խաւար զգեցաւ. և լուսաւո՛րք աշխարհիս ի մութն և ի
սեա՛ւ դարձաւ, և ամենայն երկի՛նք իբրեւ զկամար կապեցաւ
խաւարն. և եղեւ սեւացեալ արեգա՛կն ի մէ՛ջ օրէի՛, և
ամենայն աստեղք առ հասարակ էրեւէին որպէս ի մէջ գիշերի։

215ա

և ամենայն աստե՛ղք առ հասարակ երեւէին որպէս ի մէջ գիշերի։
և սաստկացաւ խաւարն և մո՛ւթն, և գոջեաց առ հաս
արակ ամենայն արարա՛ծ՝ք և հնչեցին ամենայն լերինք և բլո՛ւրք, և
դողաց սասանելով լերի՛նք և բլո՛ւրք և ամենայն ապառաժք,
և երերալով ծփա՛յր համատարած ծովն ովկիանո՛ս,
և սո՛ւգ առեալ լա՛յր զամենայն որդիս մարդկան։ Եւ եղեւ ի տե
սանելո՛վն զա՛յս ամենայն որդւոց մարդկա՛ն։ Եւ եղեւ ի տեսա
նելովն զայս ամենայն որդւոց մարդկա՛ն յահա՛բեկեալ լինէ
ին յերկիւղէն և ի յահէ՛ն որպէս զմեռեալ։

Յայնժամ լայր որդի առ հայր իւր, և լայր հայր ի վերայ
յորդւոյ իւրո՛յ. տղայ զարհուրեալ ի յահէն անկանէին
ի գիրկս ծնօղա՛ցն. մայրքն աղէտեալ սաստիկ ա՛յրմա՛մբ
իբրեւ հրո՛վ, լային զտղայս իւրեա՛նց. և այսպէս ահա՛բե
կեալ կային ամենայն արարա՛ծք, և յերկիւղէն պաշարեա՝լ կա
յին և ե՛լս իրա՛ցն ո՛չ գտանէին ընդ սոսկալի իրացն և նշա՛
նին զարհուրեալ հիանային և յահա՛բեկեալ կայի՛ն առ հա
սարակ։ Յայնժամ տէր պետրո՛ս հայրապետն հայո՝ց, և
թագաւորն յոհաննէ՛ս յուղարկեալ արք փառաւորք, առ սուրբ
վարդապետն յօհաննէս որ կոչէին կոզե՛ռն, վասն զի ի նմանէ
գիտա՛սցեն զմեկնութիւն մեծ նշանի. զի էր այր սուրբ և սքա
նչելի ճգնութեամբ զարդարեալ, և մեկնիչ հին և նոր կտա՛
կարանացն աստուծոյ, լցեալ վարդապետական շնո՝րհօ՛ք։ Ի՛սկ ո՛րք
առաքեա՛ցն առ վարդապետն հայո՛ց գրիգոր մագիստրո՛սն
որդին վասակա՛ և հայկազնեան մեծն սարգի՝ս, և ա՛յլք
ոմա՛նք յազատա՛ցն տանն հայո՛ց, և այլ ի քահանայիցն, զի զե
րկրորդեա՛լն յահաւոր նշանին գիտասցեն։

Ե՛ւ եղև իբրև գնացին առ վարդապետն հայոց գտանէին

215բ

զնա՛ զի դարձեալ կայր երե՝սք ի վա՛յր ի խոր տրտմութեամբ,
և թացեալ լինէր արտասուօ՛ք հառաչանա՛ցն ո՛ր ելանէր
ի բերանոյ նորա ո՛չ ո՛ք իշխեաց ինչ հարցանե՛լ նմա՛. վասն զի տե
սանէին ի խորին սո՛ւգս, և ահա՛գին տրտմո՛ւթիւնս, և ան
դադա՛ր հեղո՛յր զարտասո՛ւքն և կոծէր զկո՛ւրծսն իւր.
և յայնժա՛մ նստա՛ն իշխանքն հայո՛ց մե՛րձ առ վարդապետն
յօհանիսի՛, և զզ ժամ աւուրն ո՛չինչ համարձակեցա՛ն
խօսե՛լ և հարցանել վասն ահաւոր նշանի՛ն, և լային առ
հասարա՛կ ամենայն եկեա՛լն առ նա՛։ Յա՛յնժամ իբրև ետե՛ս
վարդապետն հայո՛ց զողբո՛ւմն ամենայն եկելո՛ցն, բացեա՛լ զբե
րանն իւ՛ր սկսաւ խօսել հառաչա՛նօ՛ք, և բազո՛ւմ ա
րտասուա՛ւք, և սկսան լալ զամենայն ազ՝գս հաւատացելոցն,
լա՛յր և զկարգ քահանայո՛ւթեանն, և զեղծո՛ւմն սրբութե՛ան
սրբոյ երրորդութեան խորհրդո՛յն, լա՛յր և զեկեղեցիս
աստուծոյ, և զքակու՛մն պատուիրանացն աստուծոյ, որ ի նմա՛ կան
ծածկեալ աստուածեղէ՛նք։

Ե՛ւ սկսա՛ւ ասել այսպէս ցիշխանսն հայոց ո՜վ փառաւ
որ որդի՝ք իմ լուարո՛ւք զբա՛նս իմ. զայս ի վիրաւո՛ր
և վշտանգեա՛լ յօհանէս. զի ահա՛ այլ ո՜ւր լցա՛ւ ռ
ամն չարչարանա՛ցն քրիստոսի ի խաչելութիւնն, և ի յարձակ
մանն անօրէն բելիարա՛ զոր կապեաց փրկի՛չն յորդա
նան գե՛տն զոր յառաջին նշանէն ցուցաւ մե՛զ յառաջ,
քան զժդ ամն զոր ասացա՛ք, և այժմ դարձեալ երկրորդ
եցի՛ց, զի նախ պատառեցա՛ւ, երկիր՝ս մթացաւ. և ա
հա՛ յա՜յսմ ամի՝ լուսաւոր՝դ խաւարեցա՛ն և արարա
ծք և՛ս, վասն զի յա՛յսմ հետէ, ամենայն ազգ հաւատացե
լո՛ց ի խաւարի շրջես՛ցին. զի այսուհետև խաւարին

216ա

կարգ սուրբ եկեղեցւո՛յն քրիստոսի, ամենայն ազգաց հաւատացե
լո՛ց թուլանա՛ն աղօթից և պահո՝ց պակասին յո՛յս
հաւատացելո՛ցն և ի հանդերձելո՛ցն յերկիւղ
դատաստանին աստուծոյ, արհա՛մարհի բառնան ճշմարիտ
հաւատք ամենայն ազգա՛ց, տկարանայցեն աստուածպաշտո՛ւ
թի՛ւն, ատեն զպատուիրանն աստուծոյ, դիմադարձ լինին
սուրբ աւետարանին քրիստոսի. ամենայն ոք հակառակ գտանի՛ն
սուրբ պատուիրանին աստուծոյ, արհա՛մարհեն զբանս սուրբ
վարդապետացն, անգոսնեն և զհրա՛մանս կանոնա՛ցն սուրբ
հայրապետացն և այնու բազո՛ւմք անկանին ի բարձրո՛ւ
թեան հաւատոց, և ատեն զդրունս սուրբ եկեղեցւո՝յ,
և ի ծուլութենէ պահոցն և աղօթի՛ցն կուրանան աստուած
պաշտութեանցն. բազումք մտանեն ընդ լծով անիծի՛ցն
վասն զի ո՛չ հաւանին աստուածեղէն, սուրբ առաջնորդացն. որ
դիք անիծանին ի ծնօղացն իւրեանց առ ի յո՛չ հնազանդ
ութենէ զաւակա՛ցն, ծնօղքն չարչարին ի ծնընդ
ո՝ց իւրեանց. ցամաքեսցի գո՛ւթ սիրոյ բարեկամա՝ց ի հա՝
րց և ի զաւակա՛ց։ Եւ ահա՛ յա՛յսմհետէ բազում հերձու
ածք մտանեն յեկեղեցի սուրբ աստուծոյ, ի ծուլութենէ հայրապետ
ա՛ցն վասն զի թուլամոր՝թեն և յանարի տկարանա՛ն և
հաւատոյ քննութիւն ո՛չ առնեն և կան յիմարեա՛լք։
Յաղագս արծաթո՛յն թողուն ի բա՝ց զհաւատն, և
պակասին յօհներգութիւնք ի տանէն յաստուծոյ։ Երկիւղ
և ա՛հ սոսկալի դատաստանին աստուծոյ յաւուրն յահաւորի
որ լինելոց է՛ փարատեա՛լ խափանին յամենայն մտա՛ց. մոռա
նան զհատուցո՛ւմն գործոց արդարո՛ց և մեղաւորաց,
վասն զի մեղսա՛սէ՛րք և ցանկացօղք լինելոց զչար ճանապարհին

216բ

փափագանօ՛ք երթան ի մեղա՛ց ժողովարեա՛նն, զի ա
հա՛ ի թագաւորաց և յիշխանա՝ց և առաջնորդա՝ց, ապա
կանելոց է յերկիր առաջնո՛րդք և իշխանք լինելոց են
կաշառասէ՛րք և ստա՛խօ՛սք և սուտերդմո՛ւնք, և ի
ձեռս կաշառա՛ցն թիւրեն զդատաստա՛նս իրաւանց
աղքա՛տին, և յաղագս այսորիկ առաւել բարկանայ աստուած
ի վերայ նոցա զի յառաջնորդութիւն և զյիշխանութիւն ընդ
յերեսաց վարին և ո՛չ ը՛ստ աստուծոյ։ Ե՛ւ տիրեալ իշխանաբա
ր ի վերայ վիճակին, և ո՛չ ահիւ նոցա հովուել և ուսո՛ւցանե՝լ,
որպէս պատուիրեաց սուրբ առաքեալն պօղո՛ս։ Իշխա՛նք և
դատաւորք պոռնկա՛սէ՛րք, առաւել քան աստուածա՛սէ՛րք
և ատեցօղք լինի՛ն սուրբ ամուսնութեանն, և փակին ընդ
պոռնկութեան ախտին և սիրեն զկորո՛ւստ նմանեա՛ց
իւրեանց մեարեն զնմանի՛չսն և զգո՛ղսն, յափշտակեն ա՛֊
նիրաւա՛բա՛ր զաշխատողացն զի՛նչսն, անողորմ ի վերայ
ուղիղ դատաստանա՛ցն։ Որդեակք ի՛մ ահա՛ յա՛յսմ
հետէ՛ ի հակառակութենէ առաջնորդաց փակելո՝ց ե՛ն
դրունք սուրբ եկեղեցւո՝յ, և վերանան սրբութեան կա՝րգ
յամենայն ազգէ՛. և յաղագս արծա՛թսիրո՛ւթեան տան ձեռնա՛
դրութիւն բազում անարժանի՝ց, և զամենայն պղծեալս ածեն ի
կարգ քահանայութեան։ Եւ յայնժամ պատարագի քրիստոս ի
ձեռն անարժան քահանայից, և բազումք անարժանութեամբ հա
ղորդի՛ն ի նմանէ՛, ո՛չ եթէ ի փրկութիւն այլ ի դատա՛պա՛
րտո՛ւթիւն և ի կորուստ հոգւո՛յն. և ուր ուրէ՛ք եղիցի
ճշմարիտ պատարագօղ քրիստոսի սուրբ խորհրդոյն, յաղագս որ ի ձեռաց
նոցա ողորմի աստուած ի վերայ աշխարհի։ Որդեա՛կք իմ զսուրբն և զառա՛
քինին վիրաւորեն, և զանարատն դարձուցանեն ի քահանայու

217ա

թենէ՝ առ ի չունելոյ արծաթս՝ ո՛չ տան զձեռնա՛դրու
թիւնն և որպէս ասացա՛ք յառաջ քան զչորեքտասան ա՛մն
ի լինելոյ միւսո՛ւմն նշանին, եթէ պակասին ի հաւատո՛յ
աստուածպաշտութեանց, վասն զի բազո՛ւմք ի քահանայից և ի կրօնաւ
որա՛ց թուլա՛մորթի՛ն ի կրօնից իւրեա՛նց, լինելոց են ցանկա՛
սէ՛րք ախտից փափագօ՛ղք, որոճալով որոճեն զե՛րգս
դիւակա՛նս. կրօնաւո՛րք փախչին յանապատէն, և
ատեն զսուրբ երա՛մս ճգնաւորացն, և զվա՝րս յառաջին կրօ
նաւորա՛ցն անարգեալ ատեն. և լինին խանգարի՛չք կա
րգաց և կրօնի՝ց փախչին ի ձայնէ սաղմոսերգութեանց աստուծոյ.
այս ամենայն լինելոց է՛ որդեա՛կք իմ. յաղագս ա՛յս յղփանա՛ն առ
աջնո՛րդք աշխարհի արծաթսիրութեամբ, և զամենայն անկեա՛լս և յո
րոշեալս ի շնորհա՛ց յորդւո՛յն աստուծոյ, յառաջ կոչեն և ածե՛ն զնոսա
ի կարգ քահանայութեան, և զամենայն մերժեա՛լսն գլուխ և առաջ
նոր՝դ կացուցանեն ի վերայ ժողովրդեանն աստուծոյ։ և ո՛չ գիտեն զի՛նչ
գո՝րծե՛ն, վասն զի կուրանա՛ն ի սաս՝տկո՛ւթենէ արծաթ
սիրո՛ւթեանն։ Եւ առաւել ունի՛մ ասել զա՛յս. զի ահա՛ յայս
մհետէ մեծա՛ւ խոցմամբ վիրաւորելոց է՛ քրիստոս յանար
ժան պատարագչաց քահանայից, քանզի խաչեա՛լն և զչար
չարեա՛լն ի հրէի՛ցն զպակա՛սն ի նոցանէ՛ վճարելոց է՛
ի սոցանէ՛, և լսելոց է որ ասէ՛ եթէ ընկե՛ր վասն որո՞յ մտե՛ր
այ՛սր որ ո՛չ ունէիր հանդե՛րձ հարսանեա՝ց և ա՛յլն։
Յայնժամ կապեալ ոտի՛ւք և կապեալ ձեռօ՛ք հանեն զնա՛
ի խաւարն արտաքին, և ժողովեա՛ցն կուտէ կորստեա՛մբ
ի վերայ նորա՛։

Յորդեա՛կք ի՛մ ահա՛ այս ամենայն լինելոց է յետին ժա
մանա՛կս. զի արձակեցաւ սատանայ ի ռ ամէ կապանա՛ցն

217բ

զոր կապեաց քրիստոս խաչիւն իւրո՝վ. և յայսմ հետէ
երեւեսցին ճշմարիտ հաւատացեա՛լքն քրիստոսի կալով ընդ
դէ՛մ նորա ի պատերա՛զմ, զի ունի պատերազմի՝լ ը՛նդ
սուրբն որք պատուիրանաւն աստուծոյ պահպանեալ կան ի կար
գս ճշմարի՛տ խոստովանութեան քրիստոսի աստուծոյ մերո՝յ, այս է՛ր
պատճառն որ խաւարեցաւ արեգակն։ Ո՛րք կան
ա՛զգս յա՛զգս այսո՛ւհետև լինին յարձակմո՛ւնք այլա
զգեա՝ց անիծեալ յորդւո՛ցն քամա՛յ պիղծ զօրքն թո՛ւ
րգաց ի վերայ ազգաց քրիստոնէի՝ց, և ի սո՛ւր սուսերի
մաշի ամենայն երկի՛ր. սովօվ և գերո՛ւթեամբ անցանէ՛ ամենայն
ազգ հաւատացելո՛ց քրիստոսի. յանմար՝դ դառնան բազում
գաւառօ՛ք, բառնալոց է սրբո՛ցն զօրութիւն յե՝րկրէ՛,
քակտին բազում եկեղեցի՛ք ի հիմա՛նց, խափանեսցին խո
րհուր՛դ խաչին քրիստոսի. ի բազմանալ անօրէնո՛ւթեանցն խափա՛
նին տօնա՛խմբութիւնք սրբո՛ց. գրգռի՛ն ընդ հա՝րս յո
րդի՛ք ատեցողք լինին հարք առ յորդի՝ս, յարիցեն
յեղբա՛րք ի վերայ միմեա՛նց սպանութեամբ և արիւն հե
ղութեամբ, ջանան կորուսանե՝լ զիրեա՛րս։ Ու՜րանա՛ն
զգո՛ւթ և զսէր եղբա՛յրութեան, ցամաքեսցի արիւն
եղբայրութեան նոցա, և այսպիսի գործօ՛ք հաւասարա՛
կից լինին յանօրինա՛ցն. և յազգաց անօրինա՛ց ծփի
յերկի՛ր, և ցօղ արեա՛ն զգենո՛ւն բո՛յսք յանդաստանա՛ց,
և զա՛մս կ սրով և գերութեամբ աւերելոց է յերկի՝ր։
Եւ յա՜յնժամ ելցեն ազգ արիակա՛նքն որ են ֆռանգք
և բազումութեամբ զօրօ՛ք անցանեն զերուսաղէմ սուրբ քաղաքն, և ազա
տի ի ծառայութենէ՛ սուրբ գերեզմանին յաստուածընկա՛լ։

Ե՛ւ զկնի այսորիկ տագնապի երկիր զա՛մս ծ սրով և

218ա

գերո՛ւթեամբ ի զօրա՛ցն պարսից Էպատի՛կ առա՛ւել քա՛ն
զո՛րս յառաջն կրեցին հաւատացեա՛լք, և ահա՛ բնակի՛ն
ամենայն ազգ հաւատացելո՛ց քրիստոսի և ի բազմութեանէ նեղու
թեանցն յուսա՛հատին զօրքն հոռոմո՛ց բազում անցո՛ւմն
և կոտորած կրեն յազգէն պարսից. և յընտի՝ր ընտի՝ր
ի քաջ զօրա՛կանացն խողխողեն սրո՛վ և գերո՛ւթեամբ, մի
նչեւ ի փրկութենէն և յուսա՛հատի՛ն զօրքն հռոմայեցւ
ո՛ց. և զկնի ծ ամա՛ցն սկիզբն առնո՛ւն ի զօրանա՛լ առ
սակաւ սակա՛ւ և ուր ուրէ՛ք լինի մնացեալ յառաջի գնդի՛ն
և ա՛մ յամէ՛ յառաջ գան և հաստա՝տին իբրեւ տեղէ պա՛հ
գոլո՝վ աշխարհա՛ց և գաւառա՛ց։ Եւ յայնժամ որպէս ի
քնոյ զարթուցեա՛լ լինի թագաւորն հոռոմայեցւո՛ցն, և
հասանէ որպէս զարծուի ի վերայ զօրա՛ցն պարսի՛ց, յահա՛
գին բազումութեամբ որպէս զաւազ առ եզր ծովո՛ւ։ Ե՛լցէ
որպէս զհուր բորբոքեա՛լ, և յահէ նորա դողան ամենայն արարա՛
ծք, և պարսի՛կք և ամենայն այլազգեա՛ց զօրս արասցեն ի
փախո՛ւստն իւրեանց յայնկոյս մեծ գետո՛յն ջանունի՛ցին։

Ե՛ւ յա՜յնժամ թագաւորն հոռոմայեցւոց տիրելով տի
րէ՛ ամենայն աշխարհի ա՛մս բազումս. և նորոգումն առնէ՛ յամենայն երկի՛ր,
և շինութեան հիմն արկանի։ և այնպէս նորանա՛ նա՛ որպէս
զկնի ջրհեղեղին. բազմանա՛ն ծնունդք մարդկան և ան
ասնո՛ց, բղխեսցեն աղբիւրք զգնացս ջու՛րց պտղա՛
բերին անդաստանք առաւել քան զառաւել. և այնու
հետեւ անկան ի սո՛վն պարսից աշխարհն բազում ամս, մինչեւ յար
ձակեալ զմիմեանս ուտիցեն. և յահէ թագաւորին հոռո
մայեցւո՛ց, բազում իշխա՛նք պարսի՛ց ելցեն ի քաղաքաց և
ի գաւառաց իւրեանց և առանց պատերազմի՛ զփախու

218բ

ստ արասցեն յայնկո՛յս ի ջահուն գետոյ, և զամենայն
ժողովս ի մթերից իւրեանց զամաց բազմա՝ց զոսկոյ և
արծաթոյ, և զամենայն բազմութիւնս գանձուցն, որպէս ըզ
հո՝ղ և զքարա՛կո՛յտս անչափ համարելով առցե՛ն
յաշխարհէ՛ն պարսից և բարձեալ տարցե՛ն աշխարհն հոռոմայեցւո՛ց.
և զամենայն մանկունս և յաղջկո՛ւնս և զկանայս տարցեն
ի գերութիւն յաշխարհն հոռոմայեցւո՛ց. և հաստատի ամենայն
իշխանութիւն յերկրի ի ներ՛քս ի ձեռն թագաւորին հռո
մայեցւո՛ց։

Յայս այսպէս ասա՝ց սուրբ վարդապետն յօհաննէ՛ս և ար
ձակեալ յուղարկեալ զիշխանսն հայո՛ց խաղաղութեամբ,
և գնացին յաշխարհն իւրեանց։

234ա

Ար՝դ ահա՛
մինչև՛ ցայս վայրս բազմաջան և աշխատաւոր քննու՛թեամբ
գտեալ գրեցա՛ք զշարա՛գրակա՛ն գրեա՛լս, զՃ ամա՛ց զորս ի
բազում ժամանակաց հետա՛քննեալ հասու եղաք ըստ այ՛ս
քանեա՛ցս տեսողացն և լսողացն, որք էին ի հին ամաց ծնեալք,
և ընդ ընթերցօ՛ղսն յառաջի՛ն պատմա՛գրա՛ցն որք ակա
նա՛տեսք է՛ին լեալք ամենայն եղելո՛ցս և նեղութեանցս յայսոցիկ
զոր վասն մեղաց տա՛նն հայոց, և ահա՛ որ զայս բազու՛մ անգամ
զմտաւ ածեա՛լ իմ, վասն այս յետինս ժամա գրել զդառնա՛
շու՛նչ կատարա՛ծսն զայս սոսկալի բարկութիւնս՛, զոր կրեաց

234բ

զազգս հայո՛ց, ի գիսաւոր և ի պիղծ եղիմնա՝ցւոց յազգէն
թուրգաց, և եղբա՛րց իւրոց հոռոմո՝ց. վասն այսորիկ հա
րկ եղ՛և ի մտաց խորհոյ՝ս իմոյ, անդադար յուզմա՛մբ իբրև
զմեծ իմն համարելով գտանել զայս գո՛րծս կատարածի.
և վասն այսորիկ ժողով արարի և գրեցի մինչև ցա՛յս վայր զԳ
ազգացս և զհայրապետացս և զայլ պէսպէս քննութեանց, զազ
գաց և զթագաւորաց, զո՛րս յառաջն ասացա՛ք զսկիզբն կատա
րածի՛ս զոր ինչ եղև՛ յաւուրս հարցն մերո՛ց, որք էին տե
սեալ բազու՛մ անգամ աչօ՛ք իւրեանց. զո՛ր և յիմ խո՛րհեալ
զխորհու՛րդս զա՝յս, և Ը ամ անհանգիստ քննութեամբ կացի՛,
և զայս ամենայն յօժարեցի ի տեսութիւն և յիմաստա՛գրութիւնն
ածել գրո՛վ, վասն զի՛ մի ի չարա՛շու՛նչ ժամանա՛կս կորիցէ այս
ամենայն և մոռասցի. և վասն այսորիկ մատթէոս յուռհայեցի՛
և վանական, զաշխատութեանս զգործ ի՛մ ո՛չինչ համարեացն,
այլ թողի զայս յիշատակ սիրողաց ժամանակա՛գրութեանց,
զի յորժամ ի հանդէս քննութեանց ելցեն յաղագս ժամա
նակա՝ց անցելո՛ցն, դիւ՛րեաւ կարասցեն գտանե՛լ զժամս
և զժամանակս, և բարկութեանն ի վերայ ժամանակացն
գտանի՛ցեն, և այնու՛ զմտաւ ածեա՛լ յիշեսցեն զաստուածասա՛ստ
բարկութիւնն զորս վասն մեղաց մերո՝ց ընկալայք զհատուց
ու՛մն արդարա՛ դա՛տէն յաստուծոյ. և վասն այսորիկ զկողմանց
կողմանց զկորու՛ստ հաւատա՛ցելո՝ց, և զխրատս անօրէն
ազգաւ՛ խրատեաց զմեզ տէր աստուած մեր՝. և ահա՛ զոր ո՛չ կա
մեցաք զսպառնալիսն և զխրատն աստուծոյ մոռացու՛ցանել ի վերայ
մեր։ Ար՝դ արժան է՛ միշտ և հանա՛պազ զխրատն աստուծոյ լսել.
և դարձեալ ի նո՛յն պատուհաս մեղացն դեգերեա՛լ շրջիմք,
զոր ընկալա՛յք ըստ արժանեացն մերոց զհատուցումն.

235ա

նա և այլ ևս ունի՛մք ասել ձե՛զ ամաց Ձից զաշխատութի՛ւն
մատթէոսի՝ յուռհա՛յու, և վանաց երիցու։